براى خودشان از فروشندگان ميگيرند نيز بر قيمت مواد غذايى ميافزايند و آن را روى جنس ميكشند و به همين سبب قيمت‌هاى مواد غذايى در شهرها گرانتر از نواحى باديه‌نشينان است ، زيرا باج و خراج و ديگر تكاليفى كه مأموران بر مردم تحميل مىكنند در ميان آنان اندك است يا به كلى وجود ندارد ، ولى در شهرها بويژه در آخرين مراحل دولتها اين گونه مالياتها بطور روز افزون افزايش مىيابد . و گاهى هم قيمت مخارج و زحماتى را كه از راه كشاورزى در توليد مواد غذايى متحمل ميشوند نيز بر بهاى آن مواد ميافزايند و پيوسته اين قسمت را در ارزش اجناس حفظ ميكنند ، چنان كه در اين روزگار در اندلس اين وضع روى داده است . زيرا چون مسيحيان ، مسلمانان را از اراضى حاصلخيز اندلس رانده و آنان ناچار به كنارهء دريا و بلاد و نواحى ناسازگار آن پناه برده‌اند كه در آنجا گياه و زراعت به خوبى بدست نميآيد و زمين‌هاى حاصلخيز و شهرهاى پاكيزه [ 1 ] خوش آب و هوا را مسيحيان از تصرف آنان خارج ساخته‌اند از اين رو مجبور شده‌اند ( براى كشاورزى ) كشتزارها و گاوهاى مخصوص زراعت را بعنوان اجاره و كرايه بدست آورند و با ممارست در اصلاح گياه‌ها و حاصلخيز كردن زمينها سعى بليغ مبذول دارند و در اين راه با رنج فراوان بايد به كارهاى پر ارزش و تهيه كردن كود و ديگر تدابير دست زنند و از اين رو در راه كشاورزى بايد مخارج خطيرى بپردازند ، اين است كه مخارج مزبور را در بهاى محصولات در نظر ميگيرند و به همين سبب از زمانى كه مسيحيان ، مسلمانان اندلس را مجبور كرده‌اند كه به اين ناحيه مهاجرت كنند و سرزمين مزبور با سواحل آن به مسلمانان اختصاص يافته است ، كشور اندلس بگرانى ارزاق مشهور شده است . و وقتى مردم ميشنوند سرزمين آنان گرفتار گرانى بهاى ارزاق است گمان ميكنند كه علت آن كمى مواد غذايى و حبوب در آن ناحيه است . در صورتى كه حقيقت امر چنين نيست ، و مردم اندلس چنان كه ميدانيم نسبت به

--> [ 1 - ) ] اشاره به آيهء : وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ 7 : 58 س 7 ( اعراف ) آيه : 56